DONE EZTEBE ELIZA

April 12, 2013

Eliza ortodoxoak Nafarroan duen egoitza bakarra da egun Done Eztebe eliza, eta udalerriko eraikin zaharrenetakoa aldi berean. Nafarroako Monumentuen Katalogoan deskribatzen den bezalaxe, lehengo Barañaingo erdigunean kokaturik, XVI. mendekoa da, nahiz eta bere jatorrizko itxura aldatua izan XIX. mendean.

Barrutik, laukizuzen formako habearte bakarra erakusten digu elizak, oinaldean zati bakarra, eta aldarea zuzen. Bi aldeetara oinplano laukizuzeneko bi kapera daude, gurutzadura eginez. Harri landu txikiko pareten gainean estalkiak goratzen dira; estalkiok tertzelete-sabaia dira oinaldearentzat. Sabaitik moldura-nerbioak irteten dira, gizakien buruekin edo kerubinen buruekin apaindutako euskarrietan bukatzeko.

Parpain-arku erdizirkular eta molduradun batek garamatza XIX. mendeko estalkira, molduradun inposta gaineko kanoi-erdiko gangara, alegia, gainontzeko habearte zatian eta aldarean barrena bira eginez. Aldeetako kaperen kasuan, kanoi-erdiko ganga ilargixkadunak erabili dira.

Egurrezko korua oinaldean dago eta XVII. mendeko balaustrada erakusten du, horma-bularren artean, triglifo eta metopen friso batek eutsirik. Aldare-aldean ateburudun bana zabaldu dira alboetan, simetrikoki; ateetako bakoitzak estalki laua eta oinplano laukizuzena dituzten bi geletera garamatza (bakoitzak berera). Gela horietako batek sakristia funtzioa zeukan.

Epistola-aldean, sarrera-atea dago, turuta eran, molduradun lau arkiboltekin. Arkibolta horietako bakoitzak poligono-oinarria duen zutabe bana dauka azpian. Kaperaren jarraian, erretorearen etxeak paretaren gainontzeko zatia ezkutuan uzten du alde honetatik. Aldare nagusiaren aldea zuzen dago, eta barne-betea du. Ebanjelio-aldean, sakristia gela, alboko kapera eta horma-bular bat, bata bestearen atzean daude. Alde beretik, dorreari sarbide-eskaileraren zilindroa erantsi zaio. Azken hori Ustarrotz herriko Pedro de Sagardi harginak egindakoa da.

Aldare nagusiaren aldean dagoen aurrez-aurreko paretan XVI. mendeko horma-pintura arrastoak ikus daitezke. Parrokiak, halaber, XVII. mende hasierako erretaula erromanikoa izan zuen. Erretaula horren Done Eztebe titularraren izen zizelkatua besterik ez da mantendu, bataiarriarekin batera San Paulo elizan utzi zena hain zuzen ere. Alboko kaperan, XVIII. mende bukaerakoa den eta barrokoaren azken garaian koka daitekeen erretaula erliebeduna erantsi zaio aurrealdeko paretari.


<< atzera